FLAŞ! Fatma Betül Sayan Kaya konuştu: Dededen kalma topraklar...

Hürriyet yazarı Abdulkadir Selvi, son dönemde gündemi sarsan fon krizine ilişkin önemli detayları ve kulis bilgilerini kaleme aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, fon krizindeki en büyük işlemleri yapan yaklaşık 50 kişilik grupla ilgili kapalı toplantılarda net bir tutum sergilediği belirtildi. Erdoğan’ın bu kişiler için “O paraları getirecekler. Başka bir yolu yok” dediği aktarıldı.

İsim isim tespit edilen bu grubun, piyasadaki dalgalanmaları fırsata çevirip son anda çıkış yaparak paralarını kurtardığı ve olayın adli boyutuyla adımların sertleşeceği vurgulandı.

Selvi'ye göre e ekim ayı içerisinde 1 milyon TL ve altında alım yapan yaklaşık 355 bin kişiye ödemelerin başlanması planlanıyor. Ödemelerde fon yöneticilerinin el konulan mal varlıkları, Takasbank karşılıkları ve ellerindeki devlet tahvilleri kullanılacak. ABD'deki Madoff krizi sonrası uygulanan model de bu süreçte inceleniyor. Yine yazıda soruşturmanın derinleştiği, SPK eski Başkanı İbrahim Ömer Gönül hakkında Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan soruşturma izni istenmesinin ilk adım olduğunu ifade etti.

Selvi yazısında "Bir tespit daha, en büyük hatta en en büyük işlemi yapanların ise sayısının 50 civarında olduğu ifade ediliyor. Bunlar isim isim tespit edilmiş. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “O paraları getirecekler. Başka bir yolu yok” dediği bu kişiler. Yani 50 civarındaki büyük vurguncu. Bunlar yükselince satmışlar, düşünce almışlar. Son anda da çıkış yapıp paralarını kurtarmışlar. Peki içeriden tüyo almadan bu yapılır mı?" ifadelerini kullandı.

Abdulkadir Selvi, yazısının son bölümünde Araştırma Komisyonu kurulması konusundaki gelişmeleri ve kendi değerlendirmesini da aktardı.

Selvi'den komisyon eleştirisi

Daha önce AK Parti'nin fon kriziyle ilgili Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasına öncülük edeceği yönündeki beklentiye karşın, parti yönetiminin bu karardan vazgeçtiğini yazdı. AK Parti kurmaylarının, "Yargı soruşturmasını yapıyor, Devlet Denetleme Kurulu devreye girdi. Bu aşamada Meclis'in yapacağı bir şey yok" görüşünü savunduğunu ifade etti.

Selvi, AK Parti'nin komisyon kurmaktan vazgeçmesini doğru bulmadığını belirtti. Konunun hukuki olduğu kadar siyasi boyutunun da ağır bastığını vurgulayan yazar; muhalefetin vereceği araştırma önergesinin reddedilmesi halinde muhalefetin eline önemli bir siyasi koz verileceğini ve geçmişteki ANAP örneğinde olduğu gibi algı yönetiminin kritik önem taşıdığını altını çizdi.

Kelle koparacak

Abdulkadir Selvi, "Dikkat ederseniz üçüncü maddeyi yazmadım. Çünkü onun zamanlamasını Cumhurbaşkanı Erdoğan yapacak. Erdoğan panik halinde hareket eden bir lider değil. Yarına bırakır ama yanlarına bırakmaz. Kendi yapacağı bir zamanlama ile fon rezaletine bulaşanların biletini kesecek. Siyasette, bürokraside kelle koparacak." tespitinde bulundu.

Brezilya'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunu, eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu sağcı aday Flavio Bolsonaro önde tamamladı. Oyların yüzde 99'unun sayıldığı sonuçlara göre Bolsonaro yüzde 47,03, mevcut solcu Cumhurbaşkanı Luiz Inacio Lula da Silva ise yüzde 45,16 oy aldı. Hiçbir adayın yüzde 50'yi aşamaması nedeniyle iki isim 25 Ekim'de ikinci turda karşı karşıya gelecek.

Brezilya'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunu, yüzde 47,03 oyla önde tamamlayan Flavio Bolsonaro, yüzde 45,16 oy alan mevcut Cumhurbaşkanı Lula da Silva ile 25 Ekim'de ikinci turda karşı karşıya gelecek.

Seçim öncesindeki anketlerde Lula'nın az farkla önde görünmesine karşın Bolsonaro'nun ilk turdaki performansı beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Bolsonaro'nun Liberal Partisi (PL), açıklanan sonuçlara göre valilik, senatörlük ve Temsilciler Meclisi seçimlerinde de en fazla sandalye kazanan parti konumuna geldi.

SEÇİLMESİ HALİNDE BABASINA AF ÇIKARMA SÖZÜ VERDİ  

Flavio Bolsonaro, 2022 seçimlerini Lula'ya karşı seçimleri kaybetmesinin ardından darbe girişimi planlamak suçundan 27 yıl hapis cezasına çarptırılan eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro'nun en büyük oğlu. Yeniden aday olması yasaklanan Jair Bolsonaro, seçimlerde oğlunu desteklemişti. Flavio Bolsonaro ise seçilmesi halinde babasına ve 8 Ocak 2023'teki hükümet binalarına yönelik baskına katılan destekçilerine af çıkarma sözü verdi. Jair Bolsonaro'nun eşi Michelle Bolsonaro da dün yapılan seçimlerde Senato'ya seçildi.

İlk tur sonuçlarının ardından Flavio Bolsonaro, üç hafta sonra yapılacak ikinci turu kazanabileceğine inandığını belirterek, "Brezilya'nın üç hafta sonra modern bir hükümeti seçerek kesin bir yanıt verme ihtimalinden dolayı çok mutluyum" dedi.

LULA DA SİLVA: "OYUN ŞİMDİ BAŞLIYOR"

Lula ise sonucu "beklenmedik" olarak nitelendirdi ancak yarışın bitmediğini vurgulayarak, "İlk turda kazanacağıma ikna olduğumu kabul ediyorum. Oyun şimdi başlıyor. Uzatmalardayız. Uzatmalarda Brezilya halkını kazanacağız" ifadelerini kullandı.

Seçim kampanyasında, ekonomi, suç, yolsuzluk ve ülkenin egemenliği öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Lula özellikle ülkenin yoksul kuzeydoğusunda, düşük gelirli seçmenler ve kadınlar arasında güçlü destek görürken, Bolsonaro güney bölgelerinde, yüksek gelirli seçmenler ve Evanjelik Hristiyanlar arasında daha yüksek desteğe sahip.

LATİN AMERİKA SAĞA KAYIYOR

Öte yandan Latin Amerika'da son birkaç yılda gerçekleşen seçimlerle birlikte, sol ağırlıklı "pembe dalga" (pink tide) yerini önemli ölçüde sağ ve muhafazakâr partilerin yükselişine bıraktı. Güvenlik kaygıları, ekonomik krizler ve mevcut iktidarlara yönelik tepki oyları sağ partilerin iktidara gelmesinde ana etkenler oldu. Arjantin, Şili, Peri ve Kolombiya bu ülkelerden sadece bir kaçı...

UCLA Stop Methane Projesi Direktörü Cara Horowitz, tesislere ilişkin "Bu alanlarda küresel ölçekte bile akıl almaz derecede yüksek metan salımı var. Bunlar insan kaynaklı en büyük tekil metan kaynakları arasında" değerlendirmesini yaptı.

Silivri’deki sızıntının küresel ısınma üzerindeki etkisinin yaklaşık 1,5 milyon, Şile’dekini ise 800 bin yüksek yakıtlı SUV aracın yarattığı emisyona denk olduğu kaydedildi.

Geceleri Boğucu Koku ve Kil Tabakası Eksikliği

Günde 10 bin ton atığın işlendiği Silivri tesisinin çevresindeki köy sakinleri, özellikle geceleri artan boğucu kokudan şikayet ediyor. İBB iştiraki İSTAÇ yetkilisi Fatih Arslan ise salımın, üzeri henüz kil tabakasıyla kapatılmamış alanlardan kaynaklanabileceğini belirterek iyileştirme yapılması gerektiğini kabul etti.

COP31 ve Küresel Metan Taahhüdü

Bulgular, Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) öncesinde dikkat çekti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un mektubunda metan emisyonlarını azaltmanın önemine vurgu yapılırken, haberde Türkiye’nin 159 ülkenin yer aldığı Küresel Metan Taahhüdü’ne henüz taraf olmadığı hatırlatıldı. Bakanlık ve İBB ise gazetenin konuya ilişkin sorularını yanıtsız bıraktı.

İklim değişikliği üzerinde nasıl bir etkisi var?

Metan, atmosfere salındığı ilk 20 yıllık periyotta karbondioksite göre 80 kattan fazla ısı hapsetme gücüne sahiptir. Bu nedenle çöplük sızıntıları küresel ısınmayı kısa vadede doğrudan hızlandırır. Atmosferdeki metan ömrü yaklaşık 12 yıl ile sınırlı olduğundan, çöplüklerdeki sızıntıların kesilmesi küresel sıcaklık artışını kısa sürede yavaşlatacak en etkili "iklim freni" olarak görülür.

Hava kalitesi üzerindeki etkileri

Metan, güneş ışığı altında azot oksitlerle ($\text{NO}_x$) tepkimeye girerek yer seviyesinde ozon ($\text{O}_3$) oluşturur. Bu durum kentsel alanlarda smoga (sisli kirli hava) sebep olur. Çöplük gazının içinde metanla birlikte salınan hidrojen sülfür ($\text{H}_2\text{S}$) ve benzen gibi bileşikler, kilometrelerce uzağa yayılan boğucu kokuya ve hava kalitesinin düşmesine yol açar.

İnsan sağlığı üzerindeki etkileri

Yüzey ozonu ve kirletici gazlar; astım, bronşit ve kronik obstrüktif akciğer hastalığını (KOAH) tetikler, çocuklarda akciğer gelişimini olumsuz etkiler. Kapalı veya rüzgarsız alanlarda biriken yüksek yoğunluktaki metan, havadaki oksijenin yerini alarak baş dönmesi, bulantı ve boğulma riski yaratır. Metan havada %5 ile %15 konsantrasyona ulaştığında son derece patlayıcı hale gelir. Toprak altından sızan gazlar çöp patlamalarına ve kontrolsüz yangınlara neden olabilir.

Yeni Şafak gazetesi yazarı Aydın Ünal, kaleme aldığı "Bu bir darbe mi?" başlıklı köşe yazısında, kamuoyunda tartışılan fon krizine ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Ünal, krizin arkasında CIA, MOSSAD, FETÖ veya yabancı servisler gibi "dış mihrakların" arandığı iddialarını reddederek, olayın tamamen kişisel açgözlülük, hırs ve dolandırıcılıktan kaynaklanan doğal bir kriz olduğunu belirtti.

Mevcut durumun doğrudan bir darbe girişimi olmadığını vurgulayan Ünal, krizin uzatılması durumunda büyük tehlikeler doğurabileceğine dikkat çekti. Gezi Parkı olaylarını örnek gösteren Ünal, müdahale edilmeyen ve süreci uzayan krizlerin zamanla iç ve dış aktörler tarafından hükümeti ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı hedef alan bir darbe tasarımına dönüştürülebileceğini ifade etti.

Sürecin uzaması halinde dedikoduların, ekonomik yıkımın ve güvensizliğin artacağını belirten yazar, yetkililere hızlı hareket etme çağrısında bulundu. Ünal; sorumluların hızla adalete teslim edilmesi, mağduriyetlerin giderilmesi ve dosyanın bir an önce kapatılarak Türkiye’nin gündeminden çıkarılması gerektiğini vurguladı.

Ünal, "Başından sonuna kadar her şey doğal. İç ya da dış mihraklar yok. Bu bir darbe girişimi de değil. Ama bu sel durdurulmazsa, önüne set çekilmezse, bu cenaze hızla kaldırılıp gömülmezse, işte o zaman bir darbe girişimine dönüşebilir." dedi.

DARBE TASARIMINA DÖNÜŞME POTANSİYELİ

Aydın Ünal, yazısında "Başından sonuna kadar her şey doğal. İç ya da dış mihraklar yok. Bu bir darbe girişimi de değil. Ama bu sel durdurulmazsa, önüne set çekilmezse, bu cenaze hızla kaldırılıp gömülmezse, işte o zaman bir darbe girişimine dönüşebilir. Süreç ne kadar uzarsa yıkım o kadar artacak; cenaze ne kadar ortada kalırsa, koku artacak, etrafını da enfekte edecek. Gezi olayları, basit bir protesto eylemiyle başlamıştı. Saman aleviydi, parlayıp sönecekti. İşin içine siyasetçiler girdi, medya girdi, sosyal medya girdi ve kurgu, plan, tasarım, uluslararası medya, iç ve dış mihraklar ardından geldi. Saman alevinin üzerine benzin döküldü ve sonradan bir darbe tasarımına dönüştürüldü. Fon krizi, önüne kattığını alıp götüren bir sel olarak, ortada yatan bir cenaze olarak, Hükümete ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yönelik darbe tasarımına dönüşme potansiyeli taşıyor." ifadelerini kullandı ve ekledi:

"Fon krizi bir darbe girişimi değil ama süreç uzadıkça içerden dışardan omuz verilecek bir darbe girişimine dönüşme potansiyeli de artıyor. Acilen önlemi alınmalı."

Yazıyı okumak için

Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) tarafından yapılan son tahminlere göre, ülke genelinde havanın parçalı ve çok bulutlu geçeceği öngörülüyor.

Yağış Beklenen Bölgeler:

• Kuvvetli Yağış Uyarısı: Malatya, Elazığ ve Adıyaman çevrelerinde sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışların yerel olarak kuvvetli olması bekleniyor.

• Diğer Yağışlı Alanlar: Akdeniz'in iç kesimleri, Orta Karadeniz kıyıları, Doğu Karadeniz'in iç kesimleri, Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Muğla, Mersin, Nevşehir, Niğde, Osmaniye, Kayseri, Sivas, Tokat, Giresun, Trabzon çevreleri ve Antalya'nın batı ilçeleri.

Sıcaklık ve Rüzgar Durumu:

• Hava Sıcaklığı: Yurt genelinde mevsim normallerinin altında seyretmeye devam edecek.

• Rüzgar: Genellikle kuzeyli yönlerden hafif, zaman zaman orta kuvvette esecek.

Olası Riskler ve Uyarılar: Kuvvetli yağış beklenen illerde sel, su baskını, yıldırım, yerel dolu yağışı, yağış anında fırtına ve ulaşımda aksamalar gibi olumsuzluklara karşı vatandaşların dikkatli ve tedbirli olmaları önem taşıyor.

ANKA