Uluslararası Para Fonu (IMF), Türkiye’ye ilişkin Mali Şeffaflık Değerlendirmesi raporunu yayımladı.
Raporda, Türkiye’nin mali şeffaflık alanında 2015’ten bu yana önemli reformlar hayata geçirdiği ve Mali Şeffaflık Kodu ilkelerinin yaklaşık üçte ikisinde "iyi veya ileri" düzeye ulaştığı belirtildi.
Ancak; Türkiye Varlık Fonu (TVF), TOKİ, deprem harcamaları ve Kur Korumalı Mevduat (KKM) konularındaki şeffaflık eksikliklerinin makroekonomik risk yarattığı vurgulandı.
VARLIK FONU VE TOKİ'DE ŞEFFAFLIK EKSİKLİĞİ
Raporda, Türkiye Varlık Fonu bünyesinde GSYİH’nin yüzde 29’una denk gelen devasa bir kamu varlığı bulunmasına rağmen bu büyüklüğün hiçbir mali raporda yer almadığı ve iç piyasada denetim raporlarının açıklanmadığı ifade edildi.
Benzer şekilde, en önemli kamu işletmelerinden TOKİ’nin mali tablolarının kamuya açık olmadığı ve Sayıştay’dan şartlı görüş aldığı hatırlatıldı. GSYİH’nin yüzde 2,6'sına karşılık gelen varlığa sahip TOKİ'nin, deprem harcamalarının ana yürütücüsü olmasına rağmen Kamu İşletmeleri Raporu’na dahil edilmediği kaydedildi.
DEPREM HARCAMALARI VE KKM'NİN AĞIR MALİYETİ
IMF, 2023 depremlerine ilişkin harcamaların gerçekleşme zamanlamasında ciddi sapmalar olduğunu; ödenek rakamları ile fiilî harcamaların uyuşmadığını aktardı. Örneğin 2023 için raporlanan GSYİH’nin yüzde 3,6’lık harcamasının yalnızca yüzde 0,8’inin o yıl fiilen yapıldığı belirtildi.
Öte yandan, KKM uygulamasının devlete GSYİH’nin yüzde 4,2’sine karşılık gelen ağır bir maliyet yüklediği ve Merkez Bankası özkaynaklarını eksiye düşürdüğü vurgulanarak, "Alışılmışın dışındaki politikaların mali riskleri fiilî yükümlülüklere dönüştürdüğü" değerlendirmesi yapıldı.
4 MADDELİK ÖNCELİKLİ ÖNERİ
IMF, mali şeffaflığın artırılması için şu adımların atılmasını tavsiye etti:
Geniş Kapsamlı İstatistik: Raporlamaların TOKİ ve Varlık Fonu dahil tüm kamu sektörünü kapsayacak şekilde konsolide edilmesi.
Bağımsız Denetim: Merkezi yönetim kuruluşlarını kapsayan yıllık mali tabloların hazırlanması ve Sayıştay tarafından denetlenmesi.
Yasal Hedef: Hükümetin mali hedeflerinin bütçe belgelerinde ilan edilmesi ve Kamu Mali Yönetimi Kanunu’na eklenmesi.
Mali Risk Raporu: Doğal afetler, garantiler, demografik yaşlanma ve finans sektörünü kapsayan yıllık tek bir mali risk raporunun yayımlanması.












