Soma’da barikatı aşan madencilerden net mesaj: Ankara’ya Yürüyoruz

Yüksek enflasyon, artan yaşam maliyetleri ve geçim sıkıntısıyla boğuşan Türkiye'deki milyonlarca emekli uzun süredir maaşlarında insanca yaşamaya yetecek refah payı artışı ve seyyanen zam talebini dile getirirken; Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan 2027 bütçesi ve emekli maaşlarına yönelik yeni düzenleme açıklaması geldi.

Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde, dünkü Kabine Toplantısı'nın ardından millete seslendi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2027 bütçesinde yüzde 13,7 ile aslan payını yine eğitime verdiklerini, Milli Eğitim Bakanlığına 2 trilyon 459 milyar liralık ödenek ayırdıklarını belirtti.

EYT’yi kaçıranlara müjdeli haber mi? 1999-2008 arası işe girenler için Meclis’e Kademeli Emeklilik Teklifi!

Yükseköğretim dahil eğitim bütçesini toplam 3 trilyon 747 milyar lira gibi rekor bir seviyeye taşıdıklarına dikkati çeken Erdoğan, "Sağlıkla ilgili hassasiyetimiz zaten biliniyor. Vatandaşlarımızın sağlık hizmetlerinden en iyi şekilde yararlanması için bu sene sağlığa 2 trilyon 134 milyar lira ödenek ayırdık. Sosyal Güvenlik Kurumundan yapılacak harcamaları da eklediğimizde sağlığa ayrılan toplam miktar 4 trilyon 532 milyar lirayı buluyor. Ülkemizin ürettiği refahın toplumun her kesimine adil ve kapsayıcı biçimde ulaştırılması temel ilkemizdir. Bu anlayışla bütçemizde sosyal yardım ve desteklere 1 trilyon 341 milyar lira ödenek ayırdık." diye konuştu.

EMEKLİ MAAŞLARINA DÜZENLEME

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2022'de başlattıkları asgari ücrete kadar tüm ücretleri vergi dışı tutma uygulamasını devam ettirdiklerini dile getirdi.

Bu kapsamda 2027'de vergi istisnası yoluyla çalışanların gelirlerine 1 trilyon 460 milyar lira katkı sağlayacaklarını vurgulayan Erdoğan, şunları söyledi: "Emeklilerimizin yaşadığı zorlukların farkında olduğumuzu daha önce pek çok defa samimiyetle ifade ettim. Bu konuda her zaman yapıcı olmaya, şartları zorlama pahasına elimizden geleni yapmaya gayret ettik. İnşallah 2027 bütçesinde başımızın tacı olan emeklilerimizin durumunu biraz daha iyileştirecek mali imkanları oluşturuyoruz. Bunun için ihtiyaç duyulan yasal düzenlemeyi adalet ve hakkaniyet çerçevesinde Türkiye Büyük Millet Meclisimizin de takdiriyle sene sonuna kadar hayata geçirmeyi ümit ediyoruz."

DEM Parti Grup Başkanvekilleri Sezai Temelli ve Gülüstan Kılıç Koçyiğit tarafından, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanların emeklilik koşullarının yeniden düzenlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına yeni bir kanun teklifi sunuldu.

Teklif, milyonlarca çalışanı ilgilendiren kademeli emeklilik ve yaş mağduriyetinin giderilmesini hedefliyor.

1999 TARİHİNDEN SONRAKİLER İÇİN EŞİTSİZLİK

Gerekçede, 8 Eylül 1999 tarihli 4447 sayılı Kanun ile emeklilik şartlarına yaş koşulu getirildiği ve bu durumun geriye dönük hak kayıplarına yol açtığı hatırlatıldı. 2023 yılında çıkarılan EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesinin sadece belirli bir dönemi kapsadığı, hemen sonrasında işe başlayan çalışanların ise kapsam dışı kalarak uzun yıllara yayılan eşitsizliklerle karşı karşıya kaldığı vurgulandı.

Emekliliğin piyasa koşullarına terk edilemeyecek temel bir sosyal hak olduğu belirtilerek, ileri yaşlarda iş bulma güçlüğü yaşayan, güvencesiz ve düşük ücretlerle çalışan yurttaşların ekonomik ve sosyal güvencesizlik yaşadığı ifade edildi.

YAŞ KOŞULU DIŞINDA PRİM VE SİGORTALILIK SÜRESİ GÖZETİLSİN

Düzenleme; 8 Eylül 1999 tarihinden sonra 506, 1479, 2925 ve 5434 sayılı kanunlara tabi olarak sigortalı olan ve yaş koşulu dışındaki sigortalılık süresi ile prim gün sayısı şartlarını sağlayan kişileri kapsıyor.

Teklif metnine eklenen geçici madde ile, emeklilik için gereken prim gün sayısı ve hizmet süresi şartlarını tamamladığı halde sırf yaş şartını bekleyen sigortalıların, yasanın yayımı tarihinden itibaren kuruma yazılı olarak başvurmaları durumunda yaşlılık aylığına hak kazanabilmesi öngörülüyor.

Bu teklifle, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ve 30 Nisan 2008 tarihinden önce ilk defa sigortalı olanların emeklilik yaşlarının sigortalılık başlangıç tarihine göre kademeli biçimde yeniden belirlenmesi, mevcut prim ve hizmet koşullarının korunarak emekliliğe erişimdeki orantısız farklılıkların azaltılması, farklı sigortalılık statülerinde hakkaniyetin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Teklif ayrıca düzenlemenin mali etkilerinin hesaplanmasını, kamuoyuyla paylaşılmasını ve sosyal güvenlik sisteminin finansmanının adil, sürdürülebilir ve sosyal devlet ilkesiyle uyumlu biçimde planlanmasını öngörmektedir.

Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, çalışma yaşamları benzer olan sigortalılar arasındaki orantısız farklılıkların azaltılması ve farklı statülerdeki hakkaniyetin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

TEKLİF NE GETİRİYOR?

Verilen kanun teklifiyle birlikte mevcut 5510 sayılı Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na "Geçici Madde 113" başlığı altında yeni bir madde eklenmesi öneriliyor. Bu teklifin TBMM'de kabul edilip yasalaşması durumunda ilgili kanunun sonuna bu geçici madde eklenecek ve 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olup yaş şartı dışındaki tüm emeklilik koşullarını (sigortalılık süresi, hizmet süresi ve prim gün sayısı) tamamlamış olanlara, yaş şartı aranmaksızın emekli aylığı bağlanmasının önü açılacaktır.

Hükümet, ABD-İran savaşının ardından akaryakıt fiyatlarındaki küresel dalgalanmaları ve kur hareketlerini tüketiciye daha sınırlı düzeyde yansıtmak amacıyla geçen martta "eşelmobil" sistemini uygulamaya aldı.

Uygulamayla benzin ve motorin zamlarının bir bölümü ÖTV'den karşılandı.

Cumhurbaşkanı kararlarıyla izleyen aylarda önce motorin, ardından da benzinde eşel mobil uygulaması kademeli olarak sona erdirildi.  

Resmi Gazete'de 1 Ekim'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararı uyarınca benzinde ÖTV'ler yeniden düzenlendi. Aynı gün geçerli olmak üzere litre başına ÖTV tutarı 7 lira 90 kuruşa çıkarıldı. 3 lira 46 kuruş artışa yüzde 20 KDV eklendi ve benzine 4 lira 15 kuruş zam yapıldı.  

Benzinde litre başına ÖTV tutarı 1 Kasım'da 11 lira 36 kuruşa yükselecek. Benzinin litresine, yüzde 20 KDV ile birlikte 4 lira 15 kuruş daha zam yapılacak.

Benzinde, 1 Aralık'ta litre başına ÖTV tutarı 14 lira 82 kuruşa çıkacak ve eşelmobil öncesi ÖTV tutarı seviyesine ulaşak. Bu tarihte KDV ile birlikte benzin fiyatı 4 lira 15 kuruş daha artacak.  

1 KASIM'DA 3 LİRA 60 KURUŞ ZAM GELİYOR

Motorinin ÖTV'si de benzer şekilde kademeli artıyor. Ağustos ayında Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararına göre, motorinin ÖTV'si eylülde 3 lira artırıldı ve yüzde 20 KDV ile birlikte motorine 1 Eylül'den geçerli 3 lira 60 kuruş zam yapıldı.  

Motorinde, ÖTV tutarı 1 Ekim'de 6 liraya çıkarıldı. Bu artışla birlikte motorine KDV dahil 3 lira 60 kuruş zam yansıtıldı.  

Motorinde ÖTV tutarı 1 Kasım'da 9 liraya yükselecek. Yüzde 20 KDV ile birlikte 1 Kasım Pazar motorine 3 lira 60 kuruş zam gündeme gelecek.  

Bu yakıtta ÖTV tutarı 1 Aralık'ta 12 lira olarak tahsil edilecek, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren 13 lira 90 kuruş olarak uygulanacak ve eşelmobil uygulaması öncesi düzeye çıkarılacak.  

BENZİNE 4 LİRA 15 KURUŞ ZAM

Sektör kaynakları, ANKA'ya yaptıkları açıklamada, 1 Kasım Pazar günü ÖTV artışına bağlı olarak benzine 4 lira 15 kuruş, motorine de 3 lira 60 kuruş zam beklendiğini, bununla birlikte cumartesi ve pazar günleri piyasaların kapalı olduğunu vurguladı.   

Kaynaklar, "Bugüne dek piyasaların kapandığı cuma gününden itibaren hesaplanan zamlar ve indirimler hafta başında pompa satış fiyatlarına yansıdı. Bu uygulama devam mı edecek yoksa pazar günü pompa satış fiyatları değişecek ve benzin ile motorine zam yapılacak mı? Birkaç güne göreceğiz." açıklamasında bulundu.

Sektör kaynakları, beklentinin zammın pazartesi gününden geçerli olacak biçimde pompaya yansıması yönünde olduğunu söyledi. 

Uluslararası Para Fonu (IMF), Türkiye’ye ilişkin Mali Şeffaflık Değerlendirmesi raporunu yayımladı.

Raporda, Türkiye’nin mali şeffaflık alanında 2015’ten bu yana önemli reformlar hayata geçirdiği ve Mali Şeffaflık Kodu ilkelerinin yaklaşık üçte ikisinde "iyi veya ileri" düzeye ulaştığı belirtildi.

Ancak; Türkiye Varlık Fonu (TVF), TOKİ, deprem harcamaları ve Kur Korumalı Mevduat (KKM) konularındaki şeffaflık eksikliklerinin makroekonomik risk yarattığı vurgulandı.

VARLIK FONU VE TOKİ'DE ŞEFFAFLIK EKSİKLİĞİ

Raporda, Türkiye Varlık Fonu bünyesinde GSYİH’nin yüzde 29’una denk gelen devasa bir kamu varlığı bulunmasına rağmen bu büyüklüğün hiçbir mali raporda yer almadığı ve iç piyasada denetim raporlarının açıklanmadığı ifade edildi.

Benzer şekilde, en önemli kamu işletmelerinden TOKİ’nin mali tablolarının kamuya açık olmadığı ve Sayıştay’dan şartlı görüş aldığı hatırlatıldı. GSYİH’nin yüzde 2,6'sına karşılık gelen varlığa sahip TOKİ'nin, deprem harcamalarının ana yürütücüsü olmasına rağmen Kamu İşletmeleri Raporu’na dahil edilmediği kaydedildi.

DEPREM HARCAMALARI VE KKM'NİN AĞIR MALİYETİ

IMF, 2023 depremlerine ilişkin harcamaların gerçekleşme zamanlamasında ciddi sapmalar olduğunu; ödenek rakamları ile fiilî harcamaların uyuşmadığını aktardı. Örneğin 2023 için raporlanan GSYİH’nin yüzde 3,6’lık harcamasının yalnızca yüzde 0,8’inin o yıl fiilen yapıldığı belirtildi.

Öte yandan, KKM uygulamasının devlete GSYİH’nin yüzde 4,2’sine karşılık gelen ağır bir maliyet yüklediği ve Merkez Bankası özkaynaklarını eksiye düşürdüğü vurgulanarak, "Alışılmışın dışındaki politikaların mali riskleri fiilî yükümlülüklere dönüştürdüğü" değerlendirmesi yapıldı.

4 MADDELİK ÖNCELİKLİ ÖNERİ

IMF, mali şeffaflığın artırılması için şu adımların atılmasını tavsiye etti:

1. Geniş Kapsamlı İstatistik: Raporlamaların TOKİ ve Varlık Fonu dahil tüm kamu sektörünü kapsayacak şekilde konsolide edilmesi.

2. Bağımsız Denetim: Merkezi yönetim kuruluşlarını kapsayan yıllık mali tabloların hazırlanması ve Sayıştay tarafından denetlenmesi.

3. Yasal Hedef: Hükümetin mali hedeflerinin bütçe belgelerinde ilan edilmesi ve Kamu Mali Yönetimi Kanunu’na eklenmesi.

4. Mali Risk Raporu: Doğal afetler, garantiler, demografik yaşlanma ve finans sektörünü kapsayan yıllık tek bir mali risk raporunun yayımlanması.

TBMM’de gelecek hafta Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 2027 yılı bütçe teklifi görüşmeleri başlıyor. Bir ay boyunca komisyonda sürecek görüşmelerin ardından bütçe kanun teklifi Genel Kurul’a gelecek ve aralık ayı sonuna kadar görüşmeler tamamlanacak.

Bütçe mesaisi sürerken diğer yandan, bütçe görüşmelerinin tamamlanmasından sonra gündeme gelmesi beklenen kanun teklifleri ile hazırlıklar yapılıyor.

YAKLAŞIK 1 MİLYON KİŞİYİ İLGİLENDİRİYOR

Bu kapsamda torba bir yasa teklifi ile yaklaşık 1 milyon kişiyi ilgilendiren Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçlarına yönelik düzenleme yapılacak. Herhangi bir sosyal güvencesi olmayan ve toplumun en alt gelir grubunun yararlandığı GSS’den yararlanmak için prim ödemek gerekiyor. Prim borçlarını ödeyemeyenlerin borçları, 10 yıllık zaman aşımı süresi dikkate alınarak silinecek.

YENİ NAFAKA DÜZENLEMESİ

Boşanma, nafaka ve aile hukukuyla ilgili düzenlemeleri içeren 13. Yargı Paketi üzerinde de çalışmalar da sürüyor. 13. Yargı Paketinin bu yıl sona ermeden TBMM’ye sunulması bekleniyor.

SİGARA DÜZENLEMESİ

Çalışmaları devam eden sigara yasaklarına ilişkin teklif ile aynı teklifte yer alacak gıda takviyelerine ilişkin düzenlemelerin de bütçe görüşmelerinin ardından gündeme gelmesi öngörülüyor.

Anayasa Mahkemesi iptal kararları doğrultusunda, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının yenilenebilir enerji kaynakları ile ilgili bir çalışması da hazırlanacak torba yasa teklifinde yer alacak.

MAVİ VATAN

Türkiye'nin deniz yetki alanlarındaki hak ve menfaatlerini güvence altına almak amacıyla çalışmaları süren ve “Mavi Vatan” olarak adlandırılan Türk Deniz Yetki Alanları Kanun Taslağı ile ilgili düzenlemenin de önümüzdeki süreçte gündeme gelmesi bekleniyor. Yetkililer, konuyla ilgili teknik çalışmaların tamamlanmak üzere olduğunu belirtti. Teknik ölçümlerin yapıldığını ve konuyu çalışan bakanlıkların görüşlerinin oluştuğunu bildiren yetkililer, çalışmaların metne döküleceğini ve bütçe görüşmelerinin tamamlanmasından sonra Meclis’e gelebileceğini ifade etti. ANKA