2027'de Mersin-Gaziantep arası 2 saat 15 dakikaya düşüyor

Sosyal güvenlik sisteminde 1999 yılından bu yana yapılan düzenlemeler milyonlarca çalışan arasında derin uçurumlar oluşturmaya devam ediyor. 2023 yılında hayata geçirilen EYT düzenlemesi 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanların yüzünü güldürürken, bu tarihten hemen sonra işe girenler kademeli emeklilik beklentisiyle mücadele ediyor. Konuyu köşesine taşıyan Sosyal Güvenlik Müşaviri İsa Karakaş, EYT'yi kaçıran milyonlar için Meclis'e sunulan yeni kanun teklifinin detaylarını paylaştı.

BİR GÜNLÜK FARKLA ÖMÜR TÜKETMEYE SON"

Aynı işi yapıp sadece birkaç gün veya ay geç sigortalı olduğu için akranlarından yıllarca sonra emekli olmak zorunda kalan çalışanların sesini duyuran teklif, bütçe dengeleri gerekçe gösterilerek emeğin hakkının görmezden gelinemeyeceğini savunuyor. İleri yaşta iş bulmanın zorlaştığı günümüzde, düzenlemenin adalet terazisini yeniden dengelemeyi amaçladığı vurgulanıyor.

KANUN TEKLİFİNİN 3 TEMEL MADDESİ

Meclis Plan ve Bütçe Komisyonuna sevk edilen kanun teklifinin maddeleri şu unsurlardan oluşuyor:

• Madde 1 (Yaş Şartına Esneklik): 5510 sayılı Kanun'a eklenecek geçici bir maddeyle, 8 Eylül 1999 sonrasında SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamında ilk defa sigortalı olanların durumu ele alınıyor. Sigortalılık süresi, hizmet süresi ve prim gün sayısını tamamlayan ancak yaş sınırını bekleyen kişilere, yazılı başvuru yapmaları halinde yaş şartı aranmaksızın emekli aylığı bağlanması öngörülüyor.

• Madde 2 (Yürürlük): Teklifin, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün itibarıyla derhal yürürlüğe girmesi amaçlanıyor.

• Madde 3 (Yürütme): Kanun hükümlerinin uygulanmasından Cumhurbaşkanı'nın sorumlu olması öngörülüyor.

Yazar İsa Karakaş, emeklilikte adaletin bir kesimin sevinci üzerinden değil, sigorta başlangıç tarihlerine göre adil bir kademelendirmeyle sağlanabileceğini belirterek, Meclis çatısı altındaki tüm milletvekillerine bu kördüğümü çözme çağrısında bulundu.

Türkiye’de küresel gelişmeler ve vergi düzenlemeleri akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkilemeye devam ediyor. Son dönemde art arda gelen zamlarla akaryakıt tabelaları hızla değişirken, özellikle otogaz (LPG) kullanıcılarını sarsacak büyük bir artış kapıda.

Sektör kaynaklarının ANKA Haber Ajansı'na verdiği bilgiye göre, benzin ve motorinden farklı olarak otogaz fiyatları Cezayir’in kamu enerji şirketi Sonatrach tarafından aylık olarak belirleniyor ve fiyat artışları her ayın ilk haftasında pompaya yansıtılıyor. Bu kapsamda, otogaz tarihindeki en yüksek tutarlı tek seferlik zamla karşı karşıya bulunuyor. Pazar günü ÖTV kaynaklı 1 TL 45 kuruşluk zammın hemen ardından, bu gece yarısından geçerli olmak üzere 9 TL’lik yeni bir zam bekleniyor. Bu artışla birlikte otogaz fiyatının da 50 TL'yi aşması öngörülüyor.

Ekonomist Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz’ın yaptığı hesaplamalar, akaryakıt fiyatlarındaki tırmanışın boyutlarını gözler önüne seriyor. Temmuz ayından bu yana (Son 4 Ay) benzinin ortalama fiyatı %26, motorinin ortalama fiyatı ise %42 oranında arttı. Yılbaşından bu yana benzin fiyatları %54, motorin fiyatları ise %89 oranında zamlandı. Küresel gerilimler ve enerji piyasasındaki dalgalanmaların etkisiyle motorin litresi 100 TL'yi aşarken, benzin fiyatları da 80 TL'nin üzerinde seyrediyor. Uzmanlar ve sektör temsilcileri, genellikle daha ekonomik olduğu için dar gelirli vatandaşlar tarafından tercih edilen otogazdaki bu devasa artışın, ulaşım ve yaşam maliyetlerini daha da artıracağına dikkat çekiyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Erzurum-Rize aksı üzerinde inşa edilen Dallıkavak Tüneli ve Dadaşkent-Yıldızkent Yeni Nesil Kavşağı’nın açılış töreninde Doğu Anadolu Bölgesi’yle ilgili demir yolu yatırımlarını açıkladı.

Bölgedeki ulaşım altyapısını güçlendirecek adımları paylaşan Bakan Uraloğlu; Erzincan, Erzurum ve Kars illerinin yüksek hızlı demir yolu ağına dahil edileceğini müjdeledi.

Türkiye genelinde 4 bin 850 kilometrelik demir yolu hattında çalışmaların aralıksız sürdüğünü belirten Uraloğlu, hızlı tren projesinin küresel boyutuna dikkat çekti ve "Sivas'a kadar getirdiğimiz demir yolunu Erzincan-Erzurum-Kars hattında da yüksek hızlı demir yoluna çevireceğiz. Bu, sadece Erzurum'un projesi değildir. Orta Asya'dan, Türkistan'dan başlayıp Türkiye üzerinden Londra'da son bulan devasa bir uluslararası koridordan bahsediyoruz. Proje çalışmalarını belirli bir aşamaya getirdik. İlk etapta mevcut hattı elektrikli ve sinyalli hale getireceğiz, ardından gidiş-geliş çift hatlı hızlı demir yolunu Erzurum, Erzincan ve Kars’ın hizmetine sunacağız." dedi.

20 DAKİKALIK YOL 5 DAKİKAYA DÜŞTÜ

Törende açılışı yapılan Dallıkavak Tüneli’ne ilişkin teknik verileri de paylaşan Uraloğlu, zorlu iklim şartlarına sahip 2 bin 349 rakımlı geçitteki 8 keskin virajın ve buzlanma riskinin tamamen ortadan kaldırıldığını söyledi. 3 bin 105 metre uzunluğundaki çift tüplü tünelle birlikte güzergahın 4,5 kilometre kısalarak seyahat süresinin 20 dakikadan 5 dakikaya indiğini belirten Bakan Uraloğlu, projeyle yıllık 103 milyon TL tasarruf sağlanacağını ve karbon emisyonunun 1.350 ton azaltılacağını ifade etti.

TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası'ndan, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) konut aboneleri için Son Kaynak Tedarik Tarifesi (SKTT) limitini 1 Ocak 2027 itibarıyla yıllık 4 bin kWh'den 3 bin kWh'ye düşürme kararına ilişkin yazılı açıklama yapıldı. 

Açıklamada, EPDK'nın kararının "kabul edilemez" bulunduğu belirtilerek, düzenlemenin milyonlarca haneyi ulusal tarifeden çıkararak serbest piyasa fiyatlarına maruz bırakacağı ve vatandaşın elektrik maliyetlerini artıracağı savunuldu. 

Yıllık 3 bin kWh'lik sınırın aylık ortalama 250 kWh tüketime karşılık geldiği belirtilerek, dört kişilik bir ailenin temel ev ihtiyaçları için aylık yaklaşık 230 kWh elektrik tükettiği bildirildi. Açıklamada, ısıtma ve soğutma giderleri de eklendiğinde söz konusu sınırın birçok haneyi etkileyebileceğine işaret edildi.

ALINAN KARAR GERİ ÇEKİLMELİ

Açıklamada, "Bu gizli zam, 'yüksek tüketimi hedef alan bir piyasa mekanizması' değil, en temel yaşam gereksinimlerini bile serbest piyasa koşullarına terk eden bir uygulamadır" değerlendirilmesi yapıldı. 

Açıklamada şöyle denildi: Elektrik Mühendisleri Odası olarak bir kez daha uyarıyoruz: Konut aboneleri için 3 bin kWh’e düşürülen son kaynak limiti kararı derhal geri çekilmeli, konutlar Son Kaynak Tedarik Tarifesi kapsamından tamamen çıkarılmalıdır. Enerji politikaları, kamusal üretim ve sosyal tarife ilkeleriyle yeniden düzenlenmelidir. Maliyetleri düşürmek için kamunun bir an önce alım ve fiyat garantileri içeren enerji ihaleleri yerine doğrudan yatırım yapması gerekmektedir. Ekonomik krize karşı kalkınma perspektifiyle hazırlanan toplumcu bir enerji programına geçiş yapılmalı; elektrik alanında üretimden dağıtıma kadar tüm süreçleri yönetecek dikey entegre bir kamu tekeli yeniden kurulmalıdır. Geçiş sürecinde ise kamu kaynaklarının sonu belirsiz bir biçimde özel sektöre transfer edilmesi yerine, kamulaştırma işlemlerini yürütecek Kamulaştırma İdaresi Başkanlığı kurulmalıdır." 

Hükümet, ABD-İran savaşının ardından akaryakıt fiyatlarındaki küresel dalgalanmaları ve kur hareketlerini tüketiciye daha sınırlı düzeyde yansıtmak amacıyla geçen mart ayında "eşelmobil" sistemini uygulamaya almıştı.

Bu sistemle benzin ve motorin zamlarının bir bölümü Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) karşılanmıştı.

Ancak Cumhurbaşkanı kararlarıyla izleyen aylarda önce motorin, ardından da benzinde eşelmobil uygulaması kademeli olarak sona erdirildi.

Eşelmobil sisteminin devreden çıkmasının ardından yeni ayla birlikte vergi kaynaklı artışlar yeniden gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Kararı ile takvime bağlanan kademeli ÖTV artışının yeni aşamasının 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre, KDV dahil yapılan hesaplamalar doğrultusunda Benzinin litre fiyatına 4,15 TL motorinin litre fiyatına 3,60 TL zam öngörülüyor.

BENZİN 80 LİRA MOTORİN 100 LİRAYI AŞACAK

Beklenen zamların hayata geçmesiyle birlikte büyükşehirlerde akaryakıt tabelaları rekor seviyelere ulaşacak. İstanbul'da mevcut durumda 96,90 TL olan motorinin litre fiyatının, 3,60 TL'lik artışla 100,50 TL'ye yükselmesi beklenirken benzinin litre fiyatının ise mevcut 76,30 TL'den 4,15 TL zamla 80,45 TL'ye çıkacağı hesaplanıyor.

ZAMLAR NE ZAMAN YANSIYACAK?

Piyasalarda en çok merak edilen konulardan biri de zammın uygulama takvimi oldu. Bilindiği üzere bugüne dek piyasaların kapandığı cuma gününden itibaren hesaplanan fiyat hareketleri hafta başında pompa satış fiyatlarına yansıyordu.

Sektör kaynakları bu duruma ilişkin, "Bu uygulama devam mı edecek yoksa pazar günü pompa satış fiyatları değişecek ve benzin ile motorine zam yapılacak mı? Birkaç güne göreceğiz" değerlendirmesinde bulunurken, genel beklentinin zammın pazartesi gününden geçerli olacak biçimde pompaya yansıması yönünde olduğunu belirtti.